Kadınlarda bağımlılık artış hızı erkekleri geçti

Yeşilay ve resmi kurum verileri, Türkiye’de kadınlar ve genç kızlar arasında tütün, alkol ve davranışsal bağımlılıkların artış hızının erkekleri geride bıraktığını ortaya koydu. Yeşilay tarafından paylaşılan araştırmalar ve resmi kurum verileri, kadınlarda bağımlılık oranlarının artış hızının erkekleri geçtiğini gösterdi. Erkeklerde bağımlılık oranları hâlen daha yüksek seviyelerde olsa da, kadınlar ve genç kızlar arasındaki hızlı yükseliş dikkat çekiyor. Uzmanlar bu durumu biyolojik, psikolojik ve toplumsal faktörlerin bir arada etkili olmasıyla açıklıyor.Sağlık Bakanlığı tarafından 2017 ve 2023 yıllarında gerçekleştirilen Türkiye Hanehalkı Sağlık Araştırması verilerine göre, kadınlarda tütün ve alkol kullanımındaki artış oranı erkeklere kıyasla daha yüksek gerçekleşti. 2017 yılında kadınların yüzde 19,7’si tütün ürünü kullanırken, bu oran 2023’te yüzde 23,6’ya yükseldi. Aynı dönemde erkeklerdeki artışın yüzde 2,7’de kaldığı bildirildi. Son 30 gün içinde alkol kullandığını belirten kadınların oranı ise yüzde 3’ten yüzde 5,4’e çıktı.Emniyet Genel Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı tarafından yayımlanan Narkolog Profil Analizi raporları da hayatının herhangi bir döneminde madde kullandığını beyan edenler arasında kadınların oranının her yıl arttığını ortaya koydu.Genç kızlara ilişkin veriler de dikkat çekici bir tabloya işaret ediyor. Avrupa genelinde yapılan Avrupa Okul Anketi Projesi (ESPAD) verilerine göre, 15-16 yaş grubundaki kızların sigara, e-sigara ve alkol kullanım oranları erkeklere çok yaklaştı, bazı alanlarda ise erkekleri geçti. Davranışsal bağımlılıklar açısından bakıldığında, özellikle dijital oyun ve kumar alışkanlıklarında kızlardaki artış öne çıktı. Son 12 ayda oyun oynadığını belirten kızların oranı 2019’da yüzde 56 iken 2024’te yüzde 71’e yükseldi. Kumar oynama oranları erkeklerde düşüş gösterirken, kızlarda artış kaydedildi.Uzmanlar, kadınlarda bağımlılığın daha hızlı gelişmesini “teleskop etkisi” kavramıyla açıklıyor. Buna göre kadınlar, bağımlılık yapıcı maddelere erkeklerden daha geç başlasa da bağımlılık geliştirme süreci daha kısa sürede tamamlanıyor. Kadınların alkol ve nikotine verdikleri fizyolojik tepkilerin farklı olması, hormonal etkenler, depresyon, anksiyete, travma, aile içi şiddet ve sosyal baskılar bu süreci hızlandıran faktörler arasında gösteriliyor.Ayrıca değişen toplumsal cinsiyet rolleri ve özellikle tütün ile alkol endüstrisinin kadınları ve genç kızları “büyüyen pazar” olarak hedef alan pazarlama stratejilerinin de riski artırdığı belirtiliyor.